Odpowiedź w trzech zdaniach
Niemowlę do trzech miesięcy śpi według National Sleep Foundation (NSF) 14–17 godzin na dobę. Starszemu, aż do roczku, American Academy of Sleep Medicine (AASM) zaleca 12–16 godzin, licząc drzemki. Dzieci różnią się między sobą o kilka godzin, dlatego o wysypianiu decyduje rozwój i zachowanie w czasie czuwania, a nie sama liczba.
Ile snu zalecają NSF i AASM?
Najmłodszym NSF zaleca 14–17 godzin snu na dobę. Od czwartego miesiąca obowiązuje zalecenie AASM: 12–16 godzin łącznie z drzemkami.
| Wiek | Instytucja | Zakres na dobę |
|---|---|---|
| 0–3 mies. | NSF | 14–17 h (zalecane) |
| 0–3 mies. | NSF | 11–13 h lub 18–19 h (możliwe u części dzieci) |
| 0–3 mies. | NSF | poniżej 11 h i powyżej 19 h (poza zaleceniem) |
| poniżej 4 mies. | AASM | brak zalecenia |
| 4–12 mies. | AASM | 12–16 h z drzemkami |
Czteromiesięczne niemowlę mieści się już w zaleceniu AASM. Młodszym dzieciom AASM normy nie wyznaczyła, bo badań jest za mało, a zmienność między dziećmi za duża, więc dla nich zalecenie wyznacza tylko NSF. Słowem „newborn” NSF określa całą tę grupę, choć medycznie okres noworodkowy to pierwsze 28 dni życia. Tygodniowy noworodek ma zatem ten sam zakres co trzymiesięczne niemowlę.
Ile niemowlęta śpią w badaniach?
Średni sen skraca się z 14,6 godziny na dobę u najmłodszych do niecałych 13 godzin w drugim półroczu. Tyle wynika z metaanalizy Galland i wsp. z 2012 r. („Sleep Medicine Reviews”), która zebrała 34 badania z 18 krajów.
| Wiek | Średnia na dobę | Zakres w badaniach |
|---|---|---|
| 0–2 mies. | 14,6 h | 9,3–20,0 h |
| ok. 3 mies. | 13,6 h | 9,4–17,8 h |
| ok. 6 mies. | 12,9 h | 8,8–17,0 h |
| ok. 9 mies. | 12,6 h | 9,4–15,8 h |
| ok. 12 mies. | 12,9 h | 10,1–15,8 h |
Zakresy w ostatniej kolumnie to średnia ±1,96 odchylenia standardowego. Opisują zróżnicowanie dzieci, nie zalecane minimum i maksimum. Dolna granica 9,3 godziny u najmłodszych leży poniżej progu 11 godzin, od którego NSF mówi o wyniku poza zaleceniem. Rozrzut z badań nie jest więc dopuszczalnym zakresem, a dziecko śpiące inaczej niż średnia nie jest przez to poza zaleceniem.
Liczby od rodziców bywają zawyżone: w pomiarach obiektywnych dzieci spały nawet o ok. 50 minut krócej, niż wynikało z dzienniczków.
Jak zmienia się sen w kolejnych miesiącach?
Sen przechodzi z bloków po 1–3 godziny rozłożonych na całą dobę do ok. 11 godzin w nocy i dwóch drzemek pod koniec pierwszego roku. Zamiast wzorcowego planu dnia lepiej znać kolejność tych zmian.
| Wiek | Rytm dnia i nocy | Drzemki | Najdłuższy ciąg snu |
|---|---|---|---|
| Pierwsze tygodnie | brak, sen w blokach w dzień i w nocy | rozłożone na całą dobę | 1–3 h |
| 2.–3. miesiąc | pojawia się ok. 10.–12. tygodnia | rozłożone na całą dobę, bez stałego rytmu | do 4–5 h |
| 4.–6. miesiąc | utrwala się | 2–3 | ok. 5–6 h w nocy (ok. 6. mies.) |
| 7.–12. miesiąc | ustalony | 2, u części dzieci po 10. mies. 1 | ok. 11 h w nocy |
Pierwsze tygodnie
Noworodek śpi blokami po 1–3 godziny, w dzień i w nocy. Rytm dobowy, czyli podział na dzień i noc, jeszcze się nie wykształcił. Ponad połowę snu noworodka stanowi faza REM (rapid eye movement, od szybkich ruchów gałek ocznych). Miesięczne niemowlę mieści się w zakresie dla 0–3 miesięcy.
Od 2. do 3. miesiąca
Wyraźniejszy rytm dnia i nocy pojawia się ok. 10.–12. tygodnia. Drzemki dwumiesięcznego dziecka są jeszcze rozłożone na całą dobę, bez stałego rytmu, a bloki snu wydłużają się do 4–5 godzin. Dziecko uczy się odróżniać dzień od nocy przez pierwsze miesiące życia, więc sen nocny reguluje się stopniowo, nie z dnia na dzień.
Od 4. do 6. miesiąca
Sen nocny wydłuża się: ok. 6. miesiąca najdłuższe odcinki trwają 5–6 godzin, a dziecko nadal potrzebuje 2–3 drzemek. Kiedy dokładnie niemowlę zacznie przesypiać całą noc, to osobny temat.
Od 7. do 12. miesiąca
Większość niemowląt w tym wieku, od ośmiomiesięcznych po roczne, śpi ok. 11 godzin w nocy i ma 2 drzemki. U części dzieci po 10. miesiącu wystarcza jedna drzemka, u innych zmiana przychodzi dopiero po 1,5 roku.
O której kłaść niemowlę spać na noc?
W wieku 4–11 miesięcy na noc kładzie się dziecko ok. 19:00–20:00, przy pobudce o 7:00 (tabele snu serwisu materacekolo.com.pl).
Skąd wiedzieć, że dziecko się wysypia?
Oceniaj cztery rzeczy:
- jak często dziecko się wybudza,
- czy je tyle, co zwykle,
- czy przybiera na wadze,
- jak zachowuje się w czasie czuwania.
Ważniejszy od pojedynczej liczby jest rytm widoczny w zapiskach z kilku dni. Nie kupowałabym do tego monitora snu ani aplikacji: zwykły notes wystarczy, żeby zobaczyć rytm i pokazać go pediatrze.
Przy niepokojących objawach albo gdy dziecko trudno wybudzić do karmienia, skontaktuj się z pediatrą lub położną. Czy budzić noworodka do karmienia, ustala położna lub pediatra. Nagłe pogorszenie snu po okresie spokojnych nocy to z kolei osobny temat: regres snu u niemowlęcia.
Gdzie niemowlę ma spać w ciągu dnia?
W łóżeczku lub kołysce, na plecach, tak jak w nocy. W dzień obowiązują te same zasady bezpiecznego snu co po zmroku, a do drzemki w łóżeczku nadaje się ten sam śpiworek do spania, który dziecko ma na noc.
Wózek, nosidło i chusta służą do przemieszczania się, nie do regularnego snu. Neurolog dziecięcy w materiale szpitalzelazna.pl odradza regularne odkładanie dziecka do spania w nosidełku, chuście i wózku. W pokoju utrzymuj ok. 16–22°C i dobierz ubranie niemowlęcia do snu do tej temperatury.
Dodaj komentarz