Czapeczka dla noworodka: kiedy zakładać i jaki rozmiar

Kiedy noworodek potrzebuje czapeczki?

W trzech sytuacjach: na zewnątrz, krótko po kąpieli i w pierwszych godzinach po porodzie.

• Na spacerze, gdy jest chłodno lub wieje wiatr, czapeczka osłania głowę i uszy.
• Po kąpieli zakłada się ją do wysuszenia włosków i ogrzania dziecka w ręczniku, a potem zdejmuje.
• Zaraz po porodzie pomaga utrzymać ciepło, dopóki dziecko nie jest okryte.

Powód jest jeden: noworodek ma niedojrzałą termoregulację, a przez głowę szybko traci ciepło. Nadmiar nakrycia grozi jednak przegrzaniem, dlatego po kąpieli wystarczy body i cienka bawełniana czapeczka.

Czy czapka w domu jest potrzebna?

Nie, przy prawidłowej temperaturze w mieszkaniu i u zdrowego dziecka. Zdrowemu noworodkowi w ciepłym pokoju czapka tylko utrudnia oddawanie ciepła. Wyjątkiem jest wcześniak: o nakryciu głowy w domu decyduje u niego położna lub pediatra, więc to im zostaw tę decyzję.

Jaki rozmiar czapeczki dla noworodka?

36-38, czyli obwód głowy w centymetrach. Liczba na czapce oznacza obwód główki, a nie wiek ani wzrost dziecka. Najmniejsze rozmiary, 32/34, są w ofercie eevi.pl dla wcześniaków i bardzo małych noworodków. Przypisanie pozostałych rozmiarów do wieku pochodzi z tabeli sklepu Modna Czapka i nie jest normą.

Rozmiar uniwersalny 0-3 miesięcy ma sens tylko dla czapek elastycznych albo z supełkiem: taka czapeczka posłuży od urodzenia do ok. 1-3 miesiąca.

Jak zmierzyć obwód głowy:

1. Weź miękką taśmę krawiecką.
2. Oprzyj ją na najszerszym miejscu głowy, nad brwiami i nad uszami.
3. Zapisz wynik, gdy taśma przylega, ale nie ściska.

Gdy kupuję przed porodem i nie znam obwodu, wybieram dzianinę o dużej rozciągliwości albo czapeczkę z supełkiem, bo wybacza pomyłkę o rozmiar.

Jakie są rodzaje czapeczek niemowlęcych?

Różnią się krojem i zapięciem, a to one decydują o tym, czy czapka się zsuwa. Każda powinna leżeć tak, żeby nie uciskała i nie zsuwała się na oczy.

• Czapeczka z supełkiem: supełek na czubku reguluje głębokość nakrycia.
• Czapka elastyczna z prążka: dopasowuje się do obwodu głowy i nie wymaga wiązania.
• Czapka wiązana pod brodą: nie zsuwa się na spacerze, ale dziecka z zawiązaną czapką nie zostawia się bez nadzoru dorosłego.
• Smerfetka: ma dłuższy, luźny czubek, który otula głowę.
• Czapka dwuwarstwowa: cieplejsza, na chłodne dni.

Z jakiego materiału wybrać czapeczkę?

Przy skórze najlepsza jest bawełna albo inne włókno naturalne, które przepuszcza powietrze i chłonie wilgoć. Dzianina bawełniana jest przy tym łagodna dla skóry. Dobrze sprawdza się też muślin, a do wyboru jest również czapka z tkaniny bambusowej. Syntetyki, np. akryl, mają sens tylko jako warstwa wierzchnia czapki zimowej. Wierzch bywa też z wełny merino, a od strony skóry zostaje podszewka z bawełny lub polaru bawełnianego.

Czapeczkę ocenia się dotykiem, nie wzorkiem. Przesuwam kciukiem po szwie od środka: gruby szew odciska się na skroni i drapie. Skład na metce liczy się bardziej niż hasło „antyalergiczna”, bo przymiotnik niczego nie dowodzi. To, że wyrób nie zawiera substancji szkodliwych, potwierdza certyfikat OEKO-TEX Standard 100.

Przed zakupem sprawdź:

• skład warstwy przy skórze, bo ma być naturalny;
• szwy, które nie mogą być grube ani odstawać od wewnątrz;
• rodzaj dzianiny: prążek rozciąga się bardziej niż gładki interlock, czyli dzianina dwustronna;
• instrukcję prania, bo bawełna kurczy się po pierwszym praniu.

Czapeczkę pierze się więc jeszcze przed pierwszym założeniem.

Jaka czapeczka na lato, a jaka na zimę?

Im chłodniej, tym grubsza czapka.

Przyjęta reguła, opisana na blogu zyzio-and-zuzia.pl, mówi, że zdrowemu dziecku nie zakłada się czapki, gdy na zewnątrz jest powyżej 15°C. Wyjątkiem są wiatr i mocne słońce. To zwyczaj, a nie zalecenie instytucji. Czapka to jedna z warstw dobieranych do temperatury, a komplet opisuje wpis o tym, jak ubrać niemowlę na spacer warstwami. Na pierwszy spacer w październiku wybierz czapkę z wiersza „wiosna i jesień”, która zakrywa uszy.

Jak sprawdzić, czy dziecku nie jest za gorąco w czapce?

Dotknij karku: ma być ciepły i suchy. Spocony kark albo zaczerwieniona skóra pod czapką to znak, że trzeba ją zdjąć lub zmienić na cieńszą.

Zdejmij czapkę także wtedy, gdy:

• wchodzisz do sklepu, autobusu albo innego ogrzanego wnętrza;
• na ściągaczu zostaje czerwony ślad, czyli czapka jest za ciasna.

Przy gorączce albo nietypowym zachowaniu dziecka decyzję o ubiorze podejmuje się razem z pediatrą lub położną.

Pytania o czapeczkę w szczególnych sytuacjach

Czy czapeczka nadaje się do snu?

Nie, w domu do snu czapki się nie zakłada, bo zakryta głowa utrudnia oddawanie ciepła i grozi przegrzaniem. Drzemka w wózku na mrozie to sytuacja spacerowa, a nie sen w łóżeczku, więc tam obowiązują zasady ze spaceru. Pełne zalecenia o pozycji, łóżeczku i temperaturze w pokoju zebrano w tekście o zasadach bezpiecznego snu niemowlęcia.

Czy noworodek potrzebuje czapeczki w szpitalu?

Tak, w pierwszych godzinach po porodzie czapka pomaga utrzymać ciepło, a gdy dziecko leży skóra do skóry z rodzicem i jest okryte, można ją zdjąć. Zakładanie czapeczki zdrowemu donoszonemu noworodkowi po porodzie jest przedmiotem dyskusji w literaturze położniczej. Zajmują się nim m.in. prace Lazzeri i in. w „The Journal of Perinatal & Neonatal Nursing” (2023) oraz Westbury i in. w „The Practising Midwife” (2022). Praktykę oddziału najlepiej omówić z położną przed porodem. Pełny zestaw dla mamy i dziecka opisuje poradnik co spakować do torby do szpitala.

Ile czapeczek kupić do wyprawki?

Wystarczą dwie cienkie bawełniane w rozmiarze 36-38 i jedna cieplejsza, dobrana do pory roku, w której przypada poród. Dwie cienkie pozwalają zmieniać czapkę na czas prania. Większy rozmiar dokupuje się po pierwszych tygodniach, gdy dziecko z tabeli przejdzie na kolejny przedział.

Czapeczka na drutach lub szydełku: na co uważać?

Przy skórze sprawdzi się miękka włóczka bawełniana albo merino. Ręcznie zrobiona czapeczka powinna mieć:

• gęsty ścieg, bez dziur, w które wchodzą palce;
• krótkie wiązania albo ich brak;
• brak przyszytych guzików, koralików i luźnych pomponów.

Przed pierwszym założeniem wypierz ją i wysusz na płasko, bo rozmiar ocenia się dopiero po wysuszeniu. Sprawdź też od środka, czy nie odstaje supeł.